Trà chiều cùng KisStartup: Khi lá rụng trở thành nguyên liệu của ngành bao bì – câu chuyện Releaf Paper
Trong nhiều cuộc trò chuyện tại KisStartup, một câu hỏi thú vị thường được đặt ra: Liệu có thể biến “rác xanh” đô thị thành một ngành công nghiệp vật liệu mới?
Releaf Paper là một ví dụ rất đáng chú ý cho cách một startup deeptech có thể xây dựng cả một mô hình kinh doanh xung quanh dòng nguyên liệu bị bỏ quên: lá rụng.
Ở hầu hết các thành phố trên thế giới, lá rụng thường được thu gom như rác hữu cơ, sau đó mang đi đốt, chôn lấp hoặc ủ phân. Điều này vừa tốn chi phí cho đô thị, vừa không tạo ra giá trị kinh tế đáng kể.
Releaf nhìn vào dòng vật liệu đó và đặt một câu hỏi khác:
Nếu lá rụng cũng chứa cellulose giống như gỗ, tại sao không dùng nó để làm giấy?
Từ góc nhìn khoa học vật liệu, lá rụng thực chất vẫn chứa một lượng đáng kể cellulose – thành phần chính để sản xuất giấy. Nhưng khác với gỗ, cấu trúc của lá mềm hơn, nhiều tạp chất hơn và dễ phân hủy, vì vậy quy trình tách sợi cần một công nghệ hoàn toàn khác.
Đó chính là nơi công nghệ lõi của Releaf xuất hiện. Startup này phát triển một quy trình được cấp bằng sáng chế kết hợp xử lý cơ học, nhiệt và hóa học để tách cellulose từ lá rụng và các dạng sinh khối xanh. Quy trình này sử dụng các thiết bị công nghiệp quen thuộc như reactor, máy nghiền và máy xeo giấy, nhưng được tối ưu bằng các bước xử lý riêng để tạo ra sợi đủ bền cho sản xuất giấy và bao bì.
Một điểm đáng chú ý là quy trình của Releaf không sử dụng sulfate, sulfite hay chlorine – những hóa chất thường thấy trong công nghiệp giấy truyền thống. Nhờ đó, quá trình sản xuất giảm đáng kể nhu cầu nước và năng lượng, đồng thời đơn giản hóa xử lý nước thải.
Theo các đánh giá từ dự án hỗ trợ của Liên minh châu Âu, công nghệ này có thể giảm khoảng 78% phát thải CO₂, dùng ít hơn 15 lần nước và ít hơn 3 lần điện so với sản xuất giấy từ gỗ.
Ngoài ra, giấy từ lá có thể tái chế khoảng 5 lần hoặc phân hủy sinh học trong 30–60 ngày, phù hợp với các mô hình bao bì tuần hoàn.
Nếu nhìn dưới góc độ công nghệ, Releaf không chỉ là một công ty sản xuất giấy. Họ đang xây dựng một nền tảng xử lý “green biomass” – sinh khối xanh như lá rụng, cành cây, phụ phẩm nông nghiệp hay thân cây sau thu hoạch.
Điều này mở ra khả năng mở rộng công nghệ sang nhiều lĩnh vực khác: từ containerboard, giấy vệ sinh, vật liệu bao bì cho đến nguyên liệu cho bioplastic trong tương lai.
Nhưng điều làm cho Releaf trở nên thú vị hơn nằm ở mô hình kinh doanh của họ.
Thay vì xây dựng một chuỗi cung ứng toàn cầu phức tạp như ngành giấy truyền thống, Releaf thiết kế mô hình “local green waste → local packaging”.
Lá rụng được thu gom từ các thành phố địa phương, xử lý thành bột cellulose, sau đó bán lại cho các nhà máy giấy hoặc nhà sản xuất bao bì trong cùng khu vực. Nhờ vậy, họ không chỉ giảm chi phí nguyên liệu mà còn giảm đáng kể chi phí logistics.
Ở góc độ kinh tế tuần hoàn, mô hình này biến một dòng chi phí của thành phố – chi phí xử lý rác xanh – thành một nguồn nguyên liệu công nghiệp.
Trong chuỗi giá trị đó, Releaf có nhiều nguồn doanh thu khác nhau:
- bán Releaf Filler – chất độn cellulose từ lá cho các nhà máy giấy
- bán giấy kraft từ lá cho ngành bao bì
- cung cấp giải pháp bao bì hoàn chỉnh cho các thương hiệu cần bao bì xanh
Các khách hàng mục tiêu thường là những thương hiệu lớn đang chịu áp lực ESG như FMCG, thời trang, mỹ phẩm hoặc thương mại điện tử.
Chính vì vậy, giá trị của Releaf không chỉ nằm ở vật liệu. Nó còn nằm ở câu chuyện môi trường mà các thương hiệu có thể kể với khách hàng của mình.
Một chiếc túi giấy làm từ lá rụng trong công viên thành phố có thể trở thành một thông điệp rất mạnh mẽ về kinh tế tuần hoàn.
Trong bối cảnh châu Âu đang siết chặt các quy định về nhựa dùng một lần và phát thải carbon, những công nghệ như Releaf có thể trở thành một phần của hệ sinh thái vật liệu bền vững thế hệ mới.
Và nếu nhìn từ góc độ startup, bài học lớn nhất từ Releaf có lẽ là:
Đôi khi đổi mới không đến từ việc tạo ra nguyên liệu mới, mà từ việc nhìn lại những thứ bị coi là rác.
Trong một thế giới đang tìm cách giảm phát thải và bảo vệ tài nguyên, lá rụng – thứ tưởng như vô giá trị – có thể trở thành nguyên liệu của một ngành công nghiệp hàng tỷ USD.
© Bản quyền thuộc về KisStartup. Mọi hình thức sao chép, trích dẫn hoặc sử dụng lại cần ghi rõ nguồn KisStartup.
Vào ngày 18/04/2023 vừa qua, KisStartup và Mitsui Chemicals R&D đã chính thức khởi động dự án “Mitsui Chemicals R&D Collaboration Reward”. Dự án này nhằm tìm kiếm những kết quả nghiên cứu ở các trường đại học, viên nghiên cứu từ các công ty, doanh nghiệp tư nhân của Việt Nam để hợp tác với Mitsui và thúc đẩy thương mại hoá.