Điểm mù IP

Mini-checklist: Startup tự chẩn đoán 5 “điểm mù IP” trong mô hình kinh doanh

Điểm mù 1: Có IP nhưng không gắn với cách kiếm tiền
Tự hỏi:

• IP lõi của mình là gì (công nghệ, phần mềm, dữ liệu, quy trình, thương hiệu…)?
• IP đó đang tạo ra doanh thu trực tiếp hay gián tiếp ở đâu?
• Nếu bỏ IP này đi, doanh thu hiện tại có bị ảnh hưởng không?

Dấu hiệu cảnh báo 

• IP chỉ nằm trong slide “Legal”.
• Không ai trong team trả lời được: IP này giúp kiếm tiền như thế nào?

Gợi ý xử lý nhanh:
 Viết 1 câu: “IP X giúp chúng tôi kiếm tiền bằng cách Y từ khách hàng Z.”
 Nếu không viết được → đây là điểm mù nghiêm trọng.

Điểm mù 2: IP tồn tại nhưng không tạo rào cản cạnh tranh

Tự hỏi:

• Nếu đối thủ thấy sản phẩm hôm nay, họ copy trong bao lâu?
• 1 tuần / 1 tháng / 6 tháng / 2 năm?
• Phần nào của sản phẩm khó copy nhất?

Dấu hiệu cảnh báo 

• Đối thủ copy rất nhanh nhưng startup “không làm gì được”.
• Lợi thế chỉ nằm ở tốc độ, không nằm ở quyền kiểm soát.

Gợi ý xử lý nhanh:
 Khoanh tròn 1–2 yếu tố khó copy nhất → đó mới là IP cần bảo vệ và khai thác, không phải mọi thứ.

Điểm mù 3: Quyền sở hữu IP không sạch hoặc mập mờ

Tự hỏi:

• Ai tạo ra IP? Founder, nhân sự, freelancer hay đối tác?
• Tất cả đã ký chuyển giao quyền chưa?
• Có dùng code, hình ảnh, dữ liệu bên thứ ba không?

Dấu hiệu cảnh báo 

• IP do freelancer viết nhưng không có hợp đồng rõ ràng.
• Founder nghĩ “của công ty” nhưng giấy tờ đứng tên cá nhân.

Gợi ý xử lý nhanh:
 Lập danh sách: IP – người tạo – người sở hữu – bằng chứng.
 Chỉ cần 1 IP mập mờ cũng đủ khiến investor chùn tay.

Điểm mù 4: IP không gắn với thị trường mục tiêu

Tự hỏi:

• Startup đang kiếm tiền (hoặc sẽ kiếm tiền) ở thị trường nào?
• IP đã được bảo hộ ở đúng thị trường đó chưa?
• Có kế hoạch mở rộng lãnh thổ IP không?

Dấu hiệu cảnh báo 

• Đăng ký IP “cho đủ hồ sơ” nhưng không trùng với thị trường kinh doanh.
• Không ai trong team biết IP đang bảo hộ ở đâu.

Gợi ý xử lý nhanh:
 Áp dụng quy tắc 80/20:
 Bảo vệ IP ở nơi tạo 80% doanh thu tương lai, không phải ở mọi nơi.

Điểm mù 5: IP không dùng được trong gọi vốn & hợp tác

Tự hỏi:
Nếu investor hỏi: “Bằng chứng IP có giá trị là gì?” → bạn đưa được gì?
IP này có thể:

• license?
• tích hợp?
• chia sẻ có kiểm soát?

Dấu hiệu cảnh báo 

• Chỉ có giấy chứng nhận, không có hợp đồng, LOI hay pipeline.
• IP phụ thuộc hoàn toàn vào một cá nhân trong team.

Gợi ý xử lý nhanh:
 Chuẩn bị 1 slide IP Value Proof:
IP nào → giúp deal nào → tạo ra giá trị gì.

Kết quả tự chẩn đoán

• dưới 3/5 điểm → IP đang là điểm yếu chiến lược
• 3–4/5 điểm → IP có nền tảng, nhưng chưa thành đòn bẩy
• 5/5 điểm → IP đã sẵn sàng để khai thác sâu (licensing, gọi vốn, hợp tác)

Thông điệp 
IP không nguy hiểm vì bạn chưa đăng ký —
IP nguy hiểm vì bạn không biết nó đang phục vụ mô hình kinh doanh như thế nào.
Mini-checklist này là bước đầu để startup nhìn IP như một tài sản kinh doanh, không chỉ là thủ tục pháp lý.

© Bản quyền thuộc về KisStartup. Mọi hình thức sao chép, trích dẫn hoặc sử dụng lại cần ghi rõ nguồn KisStartup.