Khi năm âm lịch Bính Ngọ đang đến gần, có thể bạn cũng giống chúng tôi đang đặt ra câu hỏi “Tết có thể trở thành một phần của ngành công nghiệp văn hóa có chiều sâu như thế nào?”.
Ở Việt Nam, Tết Nguyên đán không chỉ là một mùa tiêu dùng cao điểm; đó là một cấu trúc văn hóa phức hợp, nơi ký ức, nghi thức, gia đình, ẩm thực, thủ công, tâm linh và nghệ thuật giao thoa. Nếu nhìn bằng lăng kính khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, Tết là một “nền tảng” – một platform văn hóa sẵn có, có nhu cầu lặp lại hàng năm, có cộng đồng nội địa và diaspora toàn cầu, và có khả năng tích hợp công nghệ mà vẫn giữ được hồn cốt tinh thần.
Từ góc nhìn của KisStartup – một đơn vị theo đuổi các mô hình kinh doanh dựa trên di sản và chuyển đổi số bao trùm – tiềm năng lớn nhất của Tết không nằm ở khuyến mãi hay doanh số ngắn hạn, mà ở khả năng chuyển hóa giá trị tinh thần thành giá trị gia tăng bền vững trong ngành dịch vụ. Tết là một “tài sản vô hình quốc gia” chưa được định giá đúng mức. Nếu chỉ coi Tết là thời điểm đẩy hàng tiêu dùng, chúng ta mới khai thác phần nổi. Nếu coi Tết là một hệ sinh thái trải nghiệm, một chuỗi giá trị văn hóa, thì chúng ta đang nói đến nền công nghiệp văn hóa có thể lan tỏa sang du lịch, giáo dục, thương mại điện tử, fintech, martech và cả công nghệ thực tế ảo.
Nhìn ra thế giới, các chiến dịch Lunar New Year marketing được hệ thống hóa thành playbook trên các nền tảng như CleverTap cho thấy Tết đã trở thành một “vertical” chiến lược trong martech toàn cầu (CleverTap, 2024). WeChat Pay và Alipay biến lì xì thành sản phẩm số, tạo ra những đột biến về người dùng và giao dịch mỗi dịp Tết. Các thương hiệu toàn cầu như Coca-Cola, IKEA, Marshall phát triển bộ sưu tập và trải nghiệm AR riêng cho năm con giáp (Dao Insights, 2026). Điều đó chứng minh rằng Tết không chỉ là lễ hội địa phương; nó là một không gian sáng tạo có thể được product hóa, công nghệ hóa và toàn cầu hóa.
Ở Việt Nam, những tour “Tây ăn Tết ta” đã xuất hiện, nơi khách quốc tế được sống cùng gia đình bản địa, gói bánh chưng, đi chợ hoa, nhận lì xì và tham dự giao thừa (VNExpress, 2024). Đây là bước đầu của việc biến Tết thành một sản phẩm du lịch trải nghiệm. Tuy nhiên, điều quan trọng không phải là tổ chức một tour dịp cao điểm, mà là chuẩn hóa Tết thành một “festival product” có khả năng nhân rộng, có tài liệu đào tạo, có content chuẩn quốc tế, có hệ thống booking, có đánh giá trải nghiệm, và có liên kết với làng nghề, nghệ nhân, hợp tác xã địa phương.
Từ góc nhìn của chúng tôi, chìa khóa nằm ở việc xây dựng chuỗi giá trị di sản. Ví dụ, khi một gia đình ở Bản Liền hay Tà Xùa tổ chức trải nghiệm gói bánh hay pha trà đầu xuân, giá trị không chỉ nằm ở vé tham gia mà còn ở câu chuyện văn hóa, ở sinh kế cho phụ nữ dân tộc thiểu số, ở dữ liệu khách hàng được thu thập để tái thiết kế sản phẩm năm sau, ở nội dung số được tái sử dụng cho marketing toàn cầu. Công nghệ trong trường hợp này không thay thế nghi thức truyền thống; nó làm cho nghi thức trở nên truy xuất được, đo lường được và kết nối được.
Một hướng tiềm năng là phát triển trải nghiệm số về Tết. Các chương trình AR/VR cho phép người dùng “đi chợ Tết” hay “gói bánh” trong không gian ảo đã được triển khai ở nhiều nơi (Tiền Phong, 2024). Nếu được thiết kế bài bản, Việt Nam hoàn toàn có thể xây dựng một thư viện “Vietnam Tet VR Experience” bán bản quyền cho trường học, bảo tàng, thành phố du lịch quốc tế. Khi đó, Tết không chỉ diễn ra trong 7 ngày mà trở thành nội dung giáo dục quanh năm. Giá trị tinh thần – như ý nghĩa đoàn viên, tri ân tổ tiên, khai bút đầu năm – được kể lại bằng ngôn ngữ công nghệ, mở rộng vòng đời thương mại của di sản.
Ở mảng sản phẩm xuyên biên giới, việc các thương hiệu Việt đưa Tết vào hệ thống siêu thị châu Âu cho thấy tiềm năng của “Tết Box” hay bộ quà Tết dành cho diaspora (Nhân Dân, 2025). Điều đáng chú ý không phải là xuất khẩu thêm một hộp mứt, mà là xuất khẩu một câu chuyện. Nếu mỗi hộp quà có QR dẫn đến video về làng nghề, về nghệ nhân viết thư pháp, về người nông dân trồng quất hay đào, thì giá trị gia tăng nằm ở trải nghiệm đa tầng. Công nghệ ở đây đóng vai trò như một lớp kể chuyện mở rộng, biến sản phẩm thành một điểm chạm văn hóa.
Trong lĩnh vực marketing theo mùa lễ hội, các nền tảng martech quốc tế đã chuẩn hóa chiến dịch Tết thành bộ công cụ gamification, loyalty và cá nhân hóa (CleverTap, 2024; WGSN, 2025). Điều này mở ra cơ hội cho startup Việt xây dựng “Festival Campaign-as-a-Service” dành cho SME. Thay vì mỗi năm các doanh nghiệp nhỏ loay hoay thiết kế landing page, mini game, push notification, có thể có một nền tảng cung cấp template, creative kit, dữ liệu benchmark. Tết trở thành một ngành dọc dịch vụ công nghệ, tạo doanh thu lặp lại và có thể mở rộng sang Diwali, Christmas, Ramadan hay Songkran.
Đáng chú ý, thị trường hoa cảnh Tết bán online cho thấy sự dịch chuyển rõ rệt của hành vi tiêu dùng. Gần 200.000 đơn hoa cảnh trên một nền tảng trong hai tháng cao điểm, với mức tăng trưởng gấp nhiều lần năm trước (Thanh Niên, 2026; Sài Gòn Economy, 2026), là chỉ dấu rằng Tết đang được số hóa mạnh mẽ. Nhưng nếu chỉ dừng ở bán chậu cúc hay cây quất qua livestream, chúng ta mới khai thác phần giao dịch. Nếu kết hợp dữ liệu bán hàng với phân tích hành vi, với thiết kế trải nghiệm trưng bày, với dịch vụ hậu Tết như chăm sóc cây hay tái chế, thì chuỗi giá trị sẽ dài hơn và bền vững hơn.
Với năm Bính Ngọ sắp đến, một biểu tượng mạnh về năng lượng, bứt phá và chuyển động, đây có thể là thời điểm để Việt Nam tái định nghĩa cách tiếp cận Tết. Không phải bằng cách phô trương hiện đại hóa, mà bằng cách nâng cấp cấu trúc kinh doanh xung quanh di sản. KisStartup tin rằng tương lai của công nghiệp văn hóa Việt Nam không nằm ở việc “làm giống người khác”, mà ở việc làm sâu hơn chính những gì chúng ta có. Khi trải nghiệm Tết được chuẩn hóa, số hóa và kể lại bằng nhiều ngôn ngữ, nó có thể trở thành một sản phẩm xuất khẩu mềm, tương tự cách Nhật Bản xuất khẩu văn hóa hoa anh đào hay Hàn Quốc xuất khẩu K-culture.
Điểm cốt lõi là sự cân bằng. Công nghệ phải làm tăng chiều sâu trải nghiệm chứ không cào bằng.Dữ liệu phải phục vụ cá nhân hóa mà không làm mất đi tính riêng. Doanh thu phải đi kèm với sinh kế cho nghệ nhân, cho làng nghề, cho phụ nữ và thanh niên địa phương. Khi đó, giá trị tinh thần – đoàn viên, biết ơn, khởi đầu mới – không chỉ là khẩu hiệu trong quảng cáo mà trở thành lợi thế cạnh tranh thực sự.
Nếu được tiếp cận như một hệ sinh thái, Tết cổ truyền có thể trở thành phòng thí nghiệm cho nền công nghiệp văn hóa Việt Nam. Từ một mùa lễ hội kéo dài vài tuần, chúng ta có thể xây dựng một chuỗi giá trị quanh năm, nơi di sản được tái sinh qua công nghệ, nơi startup không chỉ bán sản phẩm mà kiến tạo trải nghiệm, và nơi giá trị tinh thần trở thành nguồn vốn quan trọng nhất của ngành dịch vụ trong kỷ nguyên số.
© Bản quyền thuộc về KisStartup. Mọi hình thức sao chép, trích dẫn hoặc sử dụng lại cần ghi rõ nguồn KisStartup.