QuanTriIP

KisStartup tổng hợp và giới thiệu

Sau khi đã hiểu IP-backed financing là gì, câu hỏi mà nhiều startup thường đặt ra là:
“Nghe thì hay, nhưng có ai làm thật chưa? Và họ làm như thế nào?”

Câu trả lời là: đã có – và không ít. Những ví dụ dưới đây cho thấy IP không chỉ là “giấy tờ pháp lý”, mà trong nhiều trường hợp đã trở thành công cụ tài chính giúp doanh nghiệp sống sót, mở rộng hoặc tái cấu trúc. Điều quan trọng hơn là: mỗi ví dụ đều mang lại bài học rất cụ thể cho startup.

Magic Leap: Khi bằng sáng chế được dùng như tài sản thế chấp

Magic Leap là một startup công nghệ thực tế tăng cường (AR) từng gọi vốn hàng tỷ USD. Điều ít người biết là vào năm 2019, công ty này đã dùng gần 2.000 bằng sáng chế làm tài sản bảo đảm trong một thỏa thuận tài chính với JPMorgan Chase.

Điều này không có nghĩa Magic Leap “bán” bằng sáng chế. Họ vẫn sử dụng công nghệ đó để phát triển sản phẩm. Nhưng danh mục IP đủ lớn và đủ rõ ràng để ngân hàng tin rằng, trong trường hợp xấu, các tài sản này có thể được khai thác hoặc chuyển nhượng để thu hồi vốn.

Bài học cho startup:
Bạn không cần có 2.000 bằng sáng chế như Magic Leap. Điều quan trọng là: IP phải được quản lý như một danh mục tài sản, không phải vài bằng rời rạc nằm trong ngăn kéo. Khi IP được nhìn như một “portfolio”, khả năng tài chính hóa sẽ cao hơn nhiều.

Kodak: IP trở thành “phao cứu sinh” trong khủng hoảng

Khi thị trường máy ảnh phim sụp đổ, Kodak rơi vào khủng hoảng nghiêm trọng và tiến gần phá sản. Thứ giúp Kodak không biến mất hoàn toàn không phải là nhà máy hay thiết bị, mà là danh mục hơn 1.000 bằng sáng chế liên quan đến hình ảnh số.

Thông qua việc bán và cấp phép các bằng sáng chế này, Kodak đã thu về khoảng 525 triệu USD, đủ để tái cấu trúc tài chính và thoát khỏi phá sản. Đây là một trong những ví dụ lớn nhất về việc biến IP thành nguồn vốn thực sự.

Bài học cho startup:
IP không chỉ để tăng trưởng, mà còn là tấm đệm rủi ro. Khi thị trường thay đổi hoặc mô hình kinh doanh gặp vấn đề, IP có thể là tài sản cuối cùng giúp doanh nghiệp xoay chuyển tình thế.

Masai: IP-backed loan cứu một SME khỏi phá sản

Masai là một công ty giày tại Singapore, sở hữu sáng chế về thiết kế giày giúp cải thiện tư thế và sức khỏe. Khi bị hàng giả tràn lan, doanh thu sụt giảm mạnh và công ty đứng trước nguy cơ phá sản.

Năm 2016, Masai trở thành doanh nghiệp đầu tiên tiếp cận IP-backed loan trong chương trình tài chính hóa IP của Singapore. Họ dùng bằng sáng chế cốt lõi để thế chấp và nhận được một khoản vay “bảy chữ số”, đủ để tái cấu trúc và quay lại tăng trưởng.

Bài học cho startup:
IP-backed financing không chỉ dành cho big tech. Nếu có IP thật sự khác biệt và được bảo hộ rõ ràng, cả SME và startup giai đoạn sớm cũng có thể tiếp cận – nếu chính sách và hạ tầng cho phép.

NatWest: Ngân hàng thiết kế sản phẩm riêng cho startup có IP

Tại Anh, NatWest Group triển khai các khoản vay dành riêng cho doanh nghiệp tăng trưởng cao, trong đó IP được coi là một phần tài sản bảo đảm. Ngân hàng này hợp tác với các đơn vị định giá IP độc lập để đánh giá giá trị sáng chế, phần mềm, nhãn hiệu của doanh nghiệp.

Doanh nghiệp không cần có nhiều tài sản cố định, nhưng phải chứng minh rằng IP gắn với mô hình kinh doanh và dòng tiền tương lai.

Bài học cho startup:
Khi ngân hàng hiểu IP, startup không còn bị ép phải “có nhà đất” mới vay được. Nhưng đổi lại, startup phải minh bạch và kỷ luật hơn rất nhiều trong quản trị IP.

Hàn Quốc & Trung Quốc: Khi nhà nước “mở khóa” IP-backed financing

Ở Hàn Quốc, chính phủ xây dựng hệ thống định giá IP cấp quốc gia và cho phép doanh nghiệp vay tới 60–70% giá trị IP đã định giá, kể cả với doanh nghiệp có tín nhiệm tài chính không cao. Nhờ đó, hàng chục nghìn SME công nghệ đã tiếp cận được vốn.

Tại Trung Quốc, các khoản vay thế chấp bằng sáng chế và nhãn hiệu tăng trưởng rất nhanh trong vài năm gần đây, đạt quy mô hàng trăm tỷ USD. Điều này đến từ chính sách rõ ràng, ưu đãi cho ngân hàng và việc coi IP là tài sản chiến lược quốc gia.

Bài học cho startup:
IP-backed financing không chỉ là chuyện của từng doanh nghiệp. Nó cần hệ sinh thái: chính sách, định giá, bảo hiểm, thực thi quyền. Startup đi trước trong việc chuẩn hóa IP sẽ hưởng lợi nhiều nhất khi hệ sinh thái đó hình thành.

Vậy startup nên rút ra điều gì từ các ví dụ này?

Nhìn vào các case trên, có thể thấy một điểm chung rất rõ:
Không ai vay được vốn chỉ vì “có IP”.

Những doanh nghiệp thành công đều có:

• IP gắn chặt với hoạt động kinh doanh thật,
• quyền sở hữu rõ ràng,
• và câu chuyện thương mại đủ thuyết phục để bên cho vay tin vào khả năng tạo giá trị trong tương lai.

Với startup, các ví dụ này không nhằm tạo kỳ vọng rằng “ngày mai có thể đi vay bằng IP”, mà để nhấn mạnh rằng:

IP có thể trở thành đòn bẩy vốn, nếu bạn chuẩn bị từ sớm và chuẩn bị đúng cách.

© Bản quyền thuộc về KisStartup. Mọi hình thức sao chép, trích dẫn hoặc sử dụng lại cần ghi rõ nguồn KisStartup.

Tài liệu tham khảo:
Avon River Ventures
Case Studies: Successful IP-Backed Financing Deals.
Tổng hợp nhiều thương vụ IP-backed financing tiêu biểu, bao gồm SME và startup công nghệ.
https://avonriverventures.com/case-studies-successful-ip-backed-financin...

Reality.News / Public filings
Magic Leap patents signed over to JPMorgan Chase as collateral (2019).
Thông tin về việc Magic Leap dùng danh mục bằng sáng chế làm tài sản bảo đảm trong thỏa thuận tài chính.
https://www.reality.news/news/magic-leap-patents-signed-over-jpmorgan-ch...

BlueIron IP
IP-backed lending in Asia.
Phân tích các mô hình IP-backed lending tại châu Á, bao gồm Hàn Quốc, Trung Quốc và Singapore.
https://blueironip.com/ip-backed-lending-in-asia/

Singapore IP Financing Scheme – Case Masai
Trường hợp Masai là một trong những case đầu tiên sử dụng IP-backed loan trong chương trình quốc gia của Singapore.
Tổng hợp qua:
https://avonriverventures.com/case-studies-successful-ip-backed-financin...

NatWest Group (UK)
Intellectual Property Finance & High-Growth Lending.
Thông tin về sản phẩm vay dành cho doanh nghiệp tăng trưởng cao, trong đó IP là một phần tài sản bảo đảm.
https://www.cliftonpf.co.uk/blog/10072024142230-intellectual-property-fi...

CNIPA & China IP Today
Các thống kê về tăng trưởng mạnh của các khoản vay thế chấp bằng sáng chế và nhãn hiệu tại Trung Quốc.
https://www.chinaiptoday.com/post.html?id=2243
https://english.cnipa.gov.cn/art/2024/1/24/art_3090_190001.html

WIPO – Country Perspectives on IP Finance
Chuỗi báo cáo theo từng quốc gia (Trung Quốc, Malaysia, v.v.) về chính sách và mô hình IP finance.
https://www.wipo.int/publications/en/series/index.jsp?id=241