Dữ liệu: Tài sản chiến lược còn bị bỏ quên của nhiều doanh nghiệp

Trong nhiều năm qua, khi nhắc đến chuyển đổi số, chúng ta thường nghĩ đến phần mềm, website, thương mại điện tử, CRM hay gần đây là AI. Tuy nhiên, đằng sau tất cả các công nghệ đó là một yếu tố quan trọng hơn rất nhiều: dữ liệu.

Nếu ví chuyển đổi số là xây dựng một nhà máy hiện đại thì dữ liệu chính là nguyên liệu đầu vào. Không có dữ liệu hoặc dữ liệu kém chất lượng, ngay cả những công nghệ tiên tiến nhất cũng khó tạo ra giá trị thực sự.

Dữ liệu không chỉ là số liệu bán hàng

Khi nói đến dữ liệu, nhiều doanh nghiệp thường nghĩ đến doanh thu, đơn hàng hoặc danh sách khách hàng. Trên thực tế, phạm vi dữ liệu rộng hơn rất nhiều.

Đối với một doanh nghiệp hiện đại, dữ liệu có thể bao gồm:

• Dữ liệu khách hàng và thị trường.
• Dữ liệu sản phẩm.
• Dữ liệu vùng nguyên liệu.
• Dữ liệu sản xuất và chất lượng.
• Dữ liệu tài chính.
• Dữ liệu vận hành.
• Dữ liệu nhân sự.
• Dữ liệu truyền thông và thương hiệu.
• Dữ liệu nhà cung cấp và đối tác.
• Dữ liệu tri thức nội bộ, bài học kinh nghiệm và quy trình làm việc.

Đặc biệt với các doanh nghiệp nông nghiệp, sản xuất, du lịch hay xuất khẩu, dữ liệu về nguồn gốc sản phẩm, tiêu chuẩn chất lượng, chứng nhận, quy trình sản xuất hay tác động môi trường ngày càng trở nên quan trọng trong việc tiếp cận thị trường.

Thách thức lớn nhất không phải là thiếu dữ liệu

Qua nhiều chương trình huấn luyện và tư vấn doanh nghiệp, KisStartup nhận thấy phần lớn doanh nghiệp hiện nay không thiếu dữ liệu.

Điều họ thiếu là:

• Biết dữ liệu nào thực sự quan trọng.
• Có cấu trúc để lưu trữ dữ liệu.
• Có quy trình để làm giàu dữ liệu.
• Có khả năng phân tích dữ liệu.
• Có cơ chế đưa dữ liệu vào quá trình ra quyết định.

Nói cách khác, vấn đề không nằm ở lượng dữ liệu mà nằm ở năng lực quản trị dữ liệu.

Không ít doanh nghiệp sở hữu hàng nghìn hình ảnh sản phẩm nhưng không tìm được ảnh phù hợp khi cần.

Có doanh nghiệp lưu trữ hàng năm dữ liệu bán hàng nhưng chưa từng phân tích để hiểu khách hàng nào mang lại lợi nhuận cao nhất.

Có doanh nghiệp đầu tư vào AI nhưng dữ liệu đầu vào chưa được chuẩn hóa nên kết quả tạo ra chưa đáp ứng kỳ vọng.

Mức độ sẵn sàng dữ liệu của doanh nghiệp

Để giúp doanh nghiệp đánh giá thực trạng của mình, KisStartup đề xuất khung đánh giá mức độ sẵn sàng dữ liệu gồm 5 cấp độ.

Cấp độ 1: Dữ liệu phân tán

Dữ liệu tồn tại ở nhiều nơi khác nhau:

• Excel.
• Zalo.
• Email.
• Facebook.
• Máy tính cá nhân.

Việc tìm kiếm khó khăn và phụ thuộc nhiều vào từng cá nhân.

Cấp độ 2: Dữ liệu được lưu trữ

Doanh nghiệp bắt đầu sử dụng các công cụ quản lý.

Dữ liệu được tập trung hơn nhưng vẫn chưa có cấu trúc thống nhất hoặc tiêu chuẩn rõ ràng.

Cấp độ 3: Dữ liệu được chuẩn hóa

• Doanh nghiệp xây dựng:
• Danh mục dữ liệu.
• Quy chuẩn đặt tên.
• Quy trình cập nhật.
• Phân quyền quản trị.

Các dữ liệu quan trọng bắt đầu có tính nhất quán và khả năng tái sử dụng.

Cấp độ 4: Dữ liệu phục vụ ra quyết định

Doanh nghiệp sử dụng dữ liệu để:

• Đánh giá hiệu quả hoạt động.
• Theo dõi khách hàng.
• Dự báo nhu cầu.
• Phát hiện cơ hội mới.

Các quyết định quản trị không còn dựa chủ yếu vào cảm tính.

Cấp độ 5: Dữ liệu tạo lợi thế cạnh tranh

Ở cấp độ cao nhất, dữ liệu trở thành tài sản chiến lược.

Doanh nghiệp có khả năng:

• Tự động hóa quy trình.
• Huấn luyện AI riêng.
• Cá nhân hóa trải nghiệm khách hàng.
• Dự báo xu hướng.
• Tạo ra mô hình kinh doanh mới dựa trên dữ liệu.

Đây cũng là nền tảng cho đổi mới sáng tạo và tăng trưởng dài hạn.

Vì sao đánh giá mức độ sẵn sàng dữ liệu lại quan trọng?

Nhiều doanh nghiệp hiện nay bắt đầu bằng câu hỏi:

"Chúng tôi nên dùng AI nào?"

Trong khi câu hỏi phù hợp hơn thường là:

"Chúng tôi đang có dữ liệu gì và cần dữ liệu gì để phát triển doanh nghiệp?"

Một chatbot thông minh hay một hệ thống AI hiện đại không thể thay thế cho nền tảng dữ liệu yếu.

Ngược lại, những doanh nghiệp sở hữu dữ liệu được tổ chức tốt thường có khả năng thử nghiệm nhanh hơn, học hỏi nhanh hơn và đưa ra quyết định tốt hơn.

Đây cũng chính là tinh thần của đổi mới sáng tạo tinh gọn (Lean Innovation): liên tục học hỏi từ dữ liệu thực tế thay vì chỉ dựa trên giả định.

Từ dữ liệu đến năng lực đổi mới sáng tạo

Trong tương lai, khoảng cách giữa các doanh nghiệp sẽ không chỉ nằm ở vốn, quy mô hay công nghệ. Khoảng cách ngày càng lớn sẽ nằm ở khả năng thu thập, tổ chức, phân tích và khai thác dữ liệu.

Doanh nghiệp nào hiểu khách hàng hơn, hiểu hoạt động của chính mình hơn và học hỏi nhanh hơn từ dữ liệu sẽ có lợi thế cạnh tranh bền vững hơn.

Đó là lý do KisStartup đang phát triển các phương pháp đánh giá mức độ sẵn sàng dữ liệu, chiến lược dữ liệu và lộ trình xây dựng tài sản dữ liệu cho doanh nghiệp, đặc biệt trong các lĩnh vực nông nghiệp, xuất khẩu, du lịch và doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Bởi trước khi nói đến AI, điều quan trọng hơn là xây dựng được nền móng dữ liệu đủ tốt để doanh nghiệp có thể ra quyết định tốt hơn, đổi mới hiệu quả hơn và phát triển bền vững hơn.